Kontakt

Urząd Miejski w Mszczonowie
Plac Piłsudskiego 1, 96-320 Mszczonów
centrala: +48 46 858 28 20
e-mail: urzad.miejski@mszczonow.pl

Kalendarz

20.9.2021

Imieniny

Mieczysławy, Filipiny, Faustyny

Wyszukiwarka

Nawigacja

Treść strony

  • Krzyż Pamiątkowy Monte Cassino

Na wzgórzu Monte Cassino

„Są dowódcy, na których nie pada pył zapomnienia” cz. 2

 

Na początku września 1939 r. Władysław Anders otrzymał rozkaz objęcia dowództwa nad Grupą Operacyjną „Tadeusz”. Decyzja ta była zbyt spóźniona i pierwsze polecenie, jakie otrzymał dotyczyło zorganizowania odwrotu za Wisłę. Generał zamierzał kawalerią osłaniać piechotę, która miała przejść za rzekę przez przeprawy w Płocku i Wyszogrodzie. Niestety, most w ostatnim z miast okazał się być zniszczony. Oddziały musiały więc maszerować przez miasto. Pojazd, którym jechał Anders został trafiony bombą, a on sam – zraniony odłamkiem w kręgosłup. W efekcie dowódca stracił władzę w nogach, na szczęście kontuzja była krótkotrwała.

Kierując Nowogródzką BK Anders przygotowywał się do obrony przedmościa w Płocku. W związku z decyzją Naczelnego Wodza Edwarda Rydza-Śmigłego, wysadził most w mieście i wraz z oddziałem skierował się przez Puszczę Kampinoską do Modlina. Potem otrzymał rozkaz stanięcia na czele Grupy Operacyjnej Kawalerii, która miała osłaniać rejon Warszawy od południowego wschodu.

Generał Anders i jego żołnierze stoczyli ciężkie walki przeciwko Niemcom w okolicach Mińska Mazowieckiego i Tomaszowa Lubelskiego. Po tej ostatniej bitwie opuścił zdobyte miasto i dotarł do Majdanu Sopockiego, skąd po krótkim odpoczynku udał się w kierunku Lwowa, wychodząc samowolnie z bitwy i nie powiadamiając o tym dowództwa Frontu Północnego. W wyniku tego udało się mu przebić na południe. Wobec zaciskającego się pierścienia niemiecko-sowieckiego Anders zdecydował rozformować Grupę Kawalerii na mniejsze grupy, które miały przedostać się na Węgry. Przebijając się w jednej z takich grup, 29 września w okolicach Sambora generał został dwukrotnie postrzelony przez Ukraińców, po czym dostał się do niewoli sowieckiej.

Krwawiącego i mocno osłabionego Andersa ciężarówką przewieziono Starego Samboru. Tam postawiono go przed obliczem sowieckiego oficera, który kłamliwie zarzucał mu m.in. stawianie oporu przyjacielskiej Armii Czerwonej. Prowizorycznie opatrzonego generała odwieziono do Lwowa, gdzie nie chciano go leczyć. Przez przypadek trafił jednak do szpitala wojennego w Łyczakowie. Po 10 dniach przeniesiono go do innej placówki, ściśle kontrolowanej przez NKWD. Do Lwowa przybyli żona i dzieci generała, z którymi utrzymywał listowny kontakt.

Bolszewicy niejednokrotnie namawiali Andersa, by wstąpił do Armii Czerwonej. Na propozycje te reagował on odmownie tłumacząc, że jest inwalidą i nie ma już możliwości podjęcia dalszych działań żołnierskich. Z uwagi na stan zdrowia (pociski tkwiąc w udzie i biodrze) oraz wybuch wojny niemiecko-sowieckiej otrzymał status niepełnosprawnego i wraz żoną odesłany transportem udającym się do niemieckiej strefy okupacyjnej.

4 sierpnia 1941 r. utworzył Polskie Siły Zbrojne w ZSRR i objął nad nimi dowództwo. W porozumieniu z radzieckimi władzami część podlegających mu oficerów udało mu się przerzucić do Polski. Generał objął dowództwo Armii Polskiej na Wschodzie, po tym, jak latem 1942 r. ewakuowano część wojska i uratowanych z więzień i łagrów cywilów, którzy trafili do Iranu. Oddziałami tymi dowodził w trakcie kampanii włoskiej.

10 czerwca 1943 r. Naczelny Wódz podjął decyzję o wydzieleniu z APW 2 Korpusu Polskiego. Miało to związek z przygotowaniami aliantów do inwazji na Włochy. Z chwilą wejścia do walki miał on zacząć podlegać generałowi Andersowi. Jesienią 1943 r. Anglicy zaczęli naciskać, by polskie oddziały jak najszybciej włączyły się do walki. Nie miało to uzasadnienia taktycznego, ponieważ siły alianckie były wystarczające. W ten sposób chciano jednak odwrócić uwagę Polaków od ich pogarszającej się sytuacji, na którą wpłynęły śmierć Naczelnego Wodza gen. Sikorskiego oraz zerwanie stosunków dyplomatycznych z ZSRR.

Po dotarciu do Włoszech 2 Korpus podporządkowano 8 Armii gen. Olivera Leese. Przełom 1943 i 1944 r. był dla aliantów we Włoszech niezwykle trudnym czasem. Niemcy świetnie bronili obsadzonych przez siebie linii obronnej, która przecinała Półwysep Apeniński, blokując drogę do Rzymu. Wiosną gen. Lesse złożył Andersowi propozycję rzucenia jego oddziałów na Monte Cassino. Po krótkim namyśle dowódca 2 Korpusu wyraził zgodę uważając, że zdobycie miejsca, które tak długo opierało się atakom żołnierzy innych narodów, pomoże nagłośnić sprawę polską.

Decyzja ta uchodzi za najbardziej kontrowersyjną w długiej karierze wojskowej i politycznej Andersa. Zarzuca się mu, że przyjął tak trudne zadanie bez konsultacji z Naczelnym Wodzem, choć miał do tego prawo. Polacy mieli atakować doskonale uzbrojonego i wyszkolonego przeciwnika, co musiało pociągnąć za sobą straty wśród szturmujących oddziałów. Anders uznał jednak, że walcząc w innym miejscu także nie uniknie zmniejszenia liczebności swoich podwładnych.

Najcięższym zarzutem wysuwanym wobec generała jest realizacja przez niego własnych ambicji za cenę krwi żołnier­skiej. Bez wątpienia po trzech latach dowodzenia wojskiem, trapienia się o jego zaopatrzenie, wielokrotnie przeprowadzający reorganizację, chciał wresz­cie poprowadzić swoich żołnierzy do boju i jak każdy wódz pragnął odnieść sukces. Jeszcze bardziej jednak chcieli wejść do walki jego podkomendni.

11 maja 1944 r., po nawale artyleryjskiej na całym froncie, alianci rozpo­częli działania ofensywne, które miały im otworzyć drogę do Rzymu. O godz. 1.00 do szturmu na umocnione wzgórza ruszyli polscy żołnierze, którzy już w pierwszych godzinach ponieśli wielkie straty. Wraz z opuszczeniem swoich stanowisk wchodzili między wzgórza, z których ze wszystkich stron byli zasy­pywani ogniem karabinów maszynowych, moździerzy i artylerii przez świetnie przygotowanych żołnierzy 1 Dywizji Strzelców Spadochronowych. W terenie przypominającym ogromny amfiteatr praktycznie nie było bezpiecznych po­dejść, toteż uderzenie się załamało. Przerwę w bitwie wykorzystano na lepsze przygotowanie następnego natar­cia.

17 maja 2 Korpus znów ruszył do walki, tym razem znacznie łatwiej zajmując wiele ważnych punktów. W nocy z 17 na 18 maja oddziały niemieckie zaczęły się wycofywać na pozycję ryglującą — tzw. Linię Hitlera. 18 maja rano opór w rejonie klasztoru ustał, a wysłany przez 12 Pułk Ułanów Podolskich patrol zastał w nim tylko rannych Niemców, którzy nie mogli przeszkodzić w wywieszeniu biało-czerwonej flagi. Bitwy o włoskie wzgórze zakończyły się 19 maja 1944 r.

Mimo iż, wbrew legendzie, Polacy nie zdobyli, ale zajęli Monte Cassino, to i tak odnieśli sukces, za który jednak zapłacili bardzo wysoką cenę. 2 Korpus stracił łącznie 4199 żołnierzy, w tym 923 zostało zabitych. Niemniej jednak w pierw­szej większej bitwie Polacy wykazali się olbrzymią determinacją i bohaterstwem, które zrobiły ogromne wrażenie na sojusznikach i przeciwniku. Stąd też nazwa „Monte Cassino” stała się w późniejszych latach symbolem poświęcenia polskie­go żołnierza w czasie II wojny światowej. Warto dodać, że w walkach o włoskie wzgórze udział brał także mszczonowianin, Marian Korpus, służący 6. Kompanii Sanitarnej 5. Kresowej Dywizji Piechoty pod zwierzchnictwem generała. Pamiątki po nim, w tym elementy umundurowania i uzbrojenia a także Krzyż Pamiątkowy Monte Cassino (na zdjęciu), można oglądać w Izbie Pamięci Ziemi Mszczonowskiej prowadzonej przez Gminne Centrum Informacji.

Od 26 lutego do 27 maja 1945 r. Anders pełnił obowiązki (wobec wzięcia do niewoli gen. Tadeusza Bora-Komorowskiego) Naczelnego Wodza. Po zakończeniu II wojny światowej generał pozostał na emigracji, czynnie uczestnicząc w działaniach politycznych polskiego wychodźstwa. 26 września 1946 r. Prezydent RP mianował go Generalnym Inspektorem Sił Zbrojnych i Naczelnym Wodzem. 16 maja 1954, został mianowany przez Prezydenta RP na uchodźstwie Augusta Zaleskiego generałem broni. Od 14 października 1949 do śmierci Anders był przewodniczącym Głównej Komisji Skarbu Narodowego. Uczestniczył w kampanii na rzecz uwolnienia Polaków przebywających w łagrach. W 1956 poprowadził w Londynie marsz 20 tysięcy polskich emigrantów. Do końca życia pozostał na emigracji. Zmarł dokładnie w 26. rocznicę bitwy pod Monte Cassino oraz w 50. urodziny swojej żony – 12 maja 1970 r. w Londynie.

Dagmara Bednarek, GCI

Foto.: Wikipedia

Bibliografia

  1. Markert W., Generał broni Władysław Anders 1892-1970, Wydawnictwo Wojskowego Centrum Edukacji Obywatelskiej, Warszawa 2012.
  2. Siemaszko Z., Generał Anders w latach 1892-1842, Wydawnictwo LTW, Warszawa 2012.

« Wstecz

Newsletter

Aby otrzymywać najświeższe informacje dopisz się do naszego newslettera.

Licznik odwiedzin

7557693

Baner

Współpraca

Dane kontaktowe

Urząd Miejski w Mszczonowie
Plac Piłsudskiego 1, 96-320 Mszczonów

18° 47' 57" N 53° 13' 80" E

pokaż na mapie
centrala: +48 46 858 28 20

Sekretariat Burmistrza
tel.: 46 858 28 40, fax: 46 858 28 43

e-mail: urzad.miejski@mszczonow.pl
Poniedziałek 8.00 - 16.00
Wtorek 8.00 - 16.00
Środa 8.00 - 16.00
Czwartek 8.00 - 16.00
Piątek 8.00 - 16.00
w górę
Copyright © 2009 - 2011 - Gmina Mszczonów.
Wszelkie prawa zastrzeżone.
baner toplayer
Komunikat